Je tegelterras voelt comfortabel aan, tot de bui van twintig minuten die je hele achtertuin onder water zet terwijl het regenwater nergens heen kan. Steeds meer gemeenten zien het probleem groeien en bieden daarom subsidie voor wie tegels inruilt voor groen. Tegelijk vallen de zomers droger uit, waardoor dezelfde tuin twee weken later juist kurkdroog ligt. Een tuin die met beide uitersten overweg kan, vraagt niet om een dure verbouwing, maar om een paar gerichte aanpassingen.
Waarom je verharde tuin het water niet meer kwijt kan
Een tuin vol tegels en klinkers ziet er onderhoudsvriendelijk uit, maar werkt bij een hoosbui als een afvoerloze douchebak. Het water kan niet de grond in en zoekt de laagste plek, vaak je terrasdeur of de regenpijp die het riool al overbelast. Het KNMI ziet in Nederland zowel vaker extreme neerslag als langere droge periodes, en juist die combinatie maakt een volledig verharde tuin op termijn een slechte keuze. Hoe minder vierkante meters verharding, hoe minder druk op het riool en hoe meer water je vasthoudt voor de volgende droge week.
Dat betekent niet dat je je hele terras moet opbreken. Vervang een strook van een paar vierkante meter langs de gevel of de border door planten en grasachtige dekking, en je merkt al verschil bij de eerste stortbui.
Een regenton is de goedkoopste eerste stap
De simpelste maatregel kost minder dan vijftig euro: koppel de regenpijp af van het riool en sluit een regenton aan. Daarmee ontlast je de afvoer bij een bui en heb je meteen gratis gietwater klaarstaan voor de droge weken erna. Een ton van 200 liter is in de meeste tuinen al voldoende voor een paar gietbeurten, en sommige gemeenten geven er korting op als onderdeel van hun klimaatregeling.
Heb je een grotere tuin met een vijver zonder vissen, dan kun je het overtollige regenwater daar ook op laten lopen in plaats van op een ton. Dat houdt de vijver op niveau tijdens droogte en voorkomt overstort bij extreme regen.
Waterdoorlatende bestrating voorkomt plassen op je terras
Als je toch nieuwe bestrating overweegt, kies dan voor open verharding: grind, split, grasbetonstenen of tegels met brede voegen waar water tussendoor kan zakken. Het verschil met gewone klinkers zit in de voegen en de fundering eronder, die uit grof zand of grind bestaat in plaats van afgesloten zandcement. Zo blijft je terras begaanbaar, maar verdwijnt regenwater gewoon in de bodem in plaats van richting je buren te stromen.
Combineer dit met een lichte afschot richting een border in plaats van richting de gevel, en je voorkomt dat water alsnog tegen je huis aan blijft staan.
Onttegelen levert vaak ook geld op
Steeds meer gemeenten, waterschappen en provincies belonen het weghalen van tegels met een vergoeding per vierkante meter. Milieu Centraal houdt via de Groene Subsidiewijzer bij welke regelingen er per postcode lopen, en bij sommige gemeenten loopt de subsidie op tot enkele honderden euro's, soms zelfs tot 2.000 euro bij grotere ingrepen. Voorwaarde is meestal dat je minimaal vijf vierkante meter tegels vervangt door beplanting die water kan opnemen.
Check dus eerst je eigen gemeente voordat je aan de slag gaat. Een subsidie van een paar honderd euro maakt het verschil tussen een project dat je blijft uitstellen en een project dat dit najaar al klaar is.
Een wadi vangt water op zonder dat je het ziet
Voor wie iets meer ruimte heeft, is een wadi een slimme tussenoplossing tussen een regenton en volledige onttegeling. Dat is een verdiept stuk gazon of beplanting van misschien dertig centimeter diep, waar regenwater tijdens een bui in verzamelt en vervolgens langzaam de bodem intrekt. Een wadi is in droge perioden gewoon een normaal stukje tuin, zodat je niets opoffert aan zitruimte of een overkapte zithoek, maar bij een stortbui fungeert het als buffer die voorkomt dat water je huis bereikt.
Plant de wadi in met vochtminnende soorten als zegge of moerasspirea, die zowel korte overstroming als drogere periodes aankunnen zonder dat je ze constant moet bijhouden.
Waar je dit najaar het beste mee begint
Begin niet met de duurste maatregel, maar met de goedkoopste die het meeste oplevert: een regenton aansluiten kost een middag en direct minder druk op je riool. Plan daarna een stukje onttegelen in, bij voorkeur het stuk waar nu altijd het water blijft staan na een bui, en check vooraf of je gemeente daar een vergoeding voor geeft. Wie toch de voortuin opnieuw inricht, kan de waterdoorlatende bestrating meteen meenemen in dat ontwerp in plaats van het later nog een keer open te breken. Zo bouw je in een paar seizoenen een tuin die zowel de hoosbui als de hittegolf overleeft, zonder dat het ooit heeft aangevoeld als een grote verbouwing.