Bijna de helft van de Nederlanders vindt dat kunstgras in de tuin verboden moet worden. Dat blijkt uit onderzoek van Werkspot onder duizend huiseigenaren: 43 procent is voor een verbod, met Zeeland als koploper (66 procent) en Flevoland als grootste voorstander van de kunstmatige grasmat (40 procent tegen een verbod). Wie tevreden zijn onderhoudsvrije gazon heeft liggen, denkt misschien dat dit ver van zijn bed staat. Maar de discussie is inmiddels ook bij gemeenteraden beland, en dat merk je mogelijk eerder dan je verwacht.
Gemeenten grijpen in bij verharde tuinen
In Arnhem stelden GroenLinks en de Partij voor de Dieren voor om een maximum te zetten op de hoeveelheid tegels en kunstgras die bewoners in hun eigen achtertuin mogen leggen. Het voorstel haalde het niet, VVD, D66, PvdA, CDA en SP wezen een verplichte aanpak af en kozen liever voor vrijwillige initiatieven en gesprek met bewoners. Toch laat het debat zien waar de wind vandaan waait. Bewoner Van Elferen noemde dwang "niet de manier", terwijl buurtgenoot José wel voor een groenere tuin is maar de verplichting zelf te ver vond gaan.
Andere gemeenten kiezen voor de wortel in plaats van de stok: subsidies voor het verwijderen van tegels en kunstgras, of gratis hulp bij het herontwerpen van een versteende tuin. Check dus altijd eerst bij je eigen gemeente voordat je een nieuwe kunstgrasmat bestelt, in sommige plaatsen loop je straks tegen regels aan die er nu nog niet zijn.
Waarom hoveniers kunstgras afraden
Ecologisch hovenier Tinka Chabot legt uit waarom vakgenoten steeds vaker de wenkbrauwen fronsen bij kunstgras: het biedt geen enkele voeding voor het bodemleven. Regenwormen, schimmels en insecten die de bodem luchtig en vruchtbaar houden, verdwijnen zodra er een kunststof mat overheen ligt. Op de lange termijn wordt de ondergrond daardoor zo hard als beton, ook al laat kunstgras zelf water door.
Dat raakt aan een breder probleem: hoe harder je tuin, hoe minder ruimte voor regenwater om weg te zakken. Bij hevige buien, die door klimaatverandering vaker voorkomen, stroomt dat water dan direct naar het riool of blijft het op straat staan. Een regenton in je tuin lost dat maar voor een klein deel op als de bodem eronder toch al verzadigd en verhard is.
Je tuin wordt kwetsbaarder voor hitte en droogte
Kunstgras warmt in de zomer flink op, hoveniers meten op hete dagen regelmatig oppervlaktetemperaturen van 60 tot 70 graden. Dat maakt je tuin niet alleen minder aangenaam om op blote voeten te lopen, het versterkt ook het hitte-eilandeffect in woonwijken. Steden en dorpen met veel verharding en weinig groen koelen 's nachts trager af, met meer hittestress voor bewoners tot gevolg. Juist nu steeds meer mensen hun tuin als tweede woonkamer inrichten, is dat een vervelende bijwerking: een tuin waar je 's zomers amper kunt zitten door de hitte die van de grond afslaat.
Alternatieven die net zo onderhoudsarm zijn
Wie kunstgras juist koos vanwege het gemak, hoeft niet meteen aan wekelijks maaien te denken. Een paar opties die minder onderhoud vragen dan een klassiek gazon, maar wel water en leven doorlaten:
- Halfverharding zoals grind of split met beplanting ertussen, ideaal voor paden en zitplekken
- Bodembedekkers als tijm, ereprijs of klaver, die je nauwelijks hoeft te maaien en die bijen aantrekken
- Een gemengd gazon met kruiden, minder gevoelig voor droge zomers dan een monocultuur van Engels raaigras
- Verharde zitplekken combineren met een groene border, zodat je niet de hele tuin hoeft aan te pakken
Overweeg je toch een vaste zitplek of overkapping in de tuin, houd er dan rekening mee dat ook daar regels voor gelden. De regels rond een vuurkorf laten goed zien hoe specifiek gemeentelijk beleid tegenwoordig op de eigen achtertuin kan ingrijpen.
Zo hou je zelf de regie over je tuin
Ga je kunstgras vervangen of je tuin heroverwegen, doe dat gefaseerd. Begin met het deel dat je het meest gebruikt en kijk hoe een halfverharde of beplante variant bevalt voordat je de hele tuin omgooit. Bel of mail vooraf even met de gemeente, veel plaatsen hebben inmiddels een groensubsidie of adviesloket waar je gratis gebruik van kunt maken. Wacht je liever nog even af, dan is dit hooguit een goed moment om te kijken of je tuin de volgende hittegolf wel aankan. De discussie over kunstgras gaat voorlopig niet weg, en wie nu al een stap zet, loopt straks niet achter de feiten aan.