Rij een willekeurige nieuwbouwwijk binnen en je ziet het meteen: geen puntdak meer, geen rode pannen, maar rechte hoeken en een plat dak dat de lucht raakt. De kubistische woning is niet langer een uitzondering op het bouwterrein, het is de norm geworden. Waar projectontwikkelaars vijf jaar geleden nog kozen voor een jaren 30-jasje met een steile kap, verschijnen er nu hele straten met stapelbare, blokvormige huizen. Wat drijft die verschuiving, en is het meer dan een trend die over twee jaar weer voorbij is?
Wat is een kubistische woning eigenlijk
De naam verwijst naar het kubisme, de kunststroming waarmee kunstenaars als Picasso en Piet Mondriaan begin twintigste eeuw braken met perspectief en ronde vormen. Een kubistische woning vertaalt dat uitgangspunt naar steen: platte daken, strakke rechte lijnen en volumes die net iets verspringen ten opzichte van elkaar. Geen versierde gevels, geen overstekende dakranden, wel grote glasvlakken die licht naar binnen trekken. Het resultaat oogt bijna als een compositie van dozen die tegen elkaar aan geschoven zijn, en dat is precies de bedoeling.
Waarom deze bouwstijl nu overal opduikt
Drie dingen komen samen. Ten eerste is bouwgrond schaars, en een plat dak zonder kapconstructie levert simpelweg meer bruikbare vierkante meters op binnen dezelfde bouwhoogte. Ten tweede lenen kubistische ontwerpen zich uitstekend voor prefab bouw: vlakke gevels en rechte hoeken zijn in de fabriek makkelijker te produceren dan een huis met een schuine kap en dakkapellen. Daardoor gaat de bouwtijd op de kavel flink omlaag, iets waar bouwers na jaren van personeelstekort en stijgende materiaalkosten hard naar zoeken. Wil je weten hoe ver dat prefab-denken al is doorgevoerd? Lees ook ons artikel over de aanbouw die straks standaard uit de fabriek komt.
Ten derde spelen gemeenten en welstandscommissies mee. Waar vroeger een streng beeldkwaliteitsplan een dorpse baksteenstijl afdwong, geven steeds meer bestemmingsplannen ruimte voor moderne, kubistische architectuur, vooral op nieuwe uitbreidingslocaties zonder historisch centrum in de buurt. Dat maakt het voor architecten aantrekkelijker om iets anders te ontwerpen dan de zoveelste jaren 30-kopie.
Wat je binnen wint als je buiten hoeken snijdt
Het populairste argument van bewoners zelf gaat niet over uiterlijk, maar over indeling. Een puntdak eet ruimte op de bovenverdieping op: schuine wanden, een lage nok en meters die je eigenlijk niet volwaardig kunt gebruiken. Bij een plat dak loopt de zolderverdieping gewoon door tot aan de gevel, zodat je daar een volwaardige slaapkamer of werkkamer maakt in plaats van een fietsenstalling met een bed erin. Vergelijk dat met een split-levelwoning, een ander bouwtype dat nu ook weer terrein wint. Lees ook waarom split-levelwoningen ineens weer gewild zijn als je meer wilt weten over slim omgaan met hoogteverschillen in een huis.
Ook de grote raampartijen die bij deze stijl horen, dragen bij aan het gevoel van ruimte. Veel glas betekent veel daglicht, en dat weegt voor steeds meer kopers zwaarder dan een traditionele uitstraling.
De keerzijde: warmte, welstand en onderhoud
Een plat dak vraagt om een andere aanpak dan een schuine kap. De dakbedekking, meestal EPDM of bitumen, gaat gemiddeld korter mee dan dakpannen en moet je periodiek laten keuren, zeker rond de afvoeren. Een verstopte dakafvoer betekent bij een plat dak sneller waterschade dan bij een hellend dak, waar regenwater vanzelf wegloopt. Ook oververhitting is een aandachtspunt: veel glas en een plat dak zonder overstek zorgen op een hete zomerdag voor flink wat warmte in huis, tenzij je vooraf nadenkt over buitenzonwering of een dakoverstek dat de laagstaande winterzon wel binnenlaat en de hoge zomerzon juist buitenhoudt.
Daarnaast blijft niet elke gemeente enthousiast. Sommige welstandscommissies wijzen kubistische ontwerpen nog af in wijken met een uitgesproken historisch karakter, en de regels verschillen sterk per gemeente en zelfs per straat. Ben je van plan te verbouwen of een aanbouw te plaatsen, check dan sowieso vooraf wat er dit jaar al veranderd is. Lees ook ons overzicht van de nieuwe bouwregels die bijna elke verbouwing raken.
Overweeg je zelf een aanbouw of nieuwbouw in deze stijl
Ga je zelf voor een kubistisch ontwerp, denk dan verder dan de gevel. Vraag je architect expliciet naar de isolatiewaarde van het platte dak, de levensduur van de dakbedekking en een oplossing tegen oververhitting, want die details bepalen op de lange termijn of je blij blijft met de keuze. Vraag ook vroeg in het traject bij de gemeente na hoe het welstandsbeleid voor jouw kavel eruitziet, dat scheelt een hoop teleurstelling achteraf. De stijl is geen kortstondige hype, maar zolang bouwgrond schaars blijft en prefab bouwen aantrekkelijker wordt, ligt het voor de hand dat je deze blokvormige huizen de komende jaren steeds vaker tegenkomt, ook buiten de grote nieuwbouwwijken.