Je denkt dat je het wel weet: voor een dakkapel heb je soms een vergunning nodig, voor een schuurtje meestal niet, en voor de rest reken je op je aannemer. Maar sinds 1 januari geldt er een vernieuwde versie van het Besluit bouwwerken leefomgeving, de opvolger van het oude Bouwbesluit, en die raakt bijna iedereen die dit jaar gaat verbouwen. Niet met een enkele aanpassing, maar met een stapeling van kleine wijzigingen die samen behoorlijk wat impact hebben.
Het Bouwbesluit heet nu anders, en dat is niet toevallig
Sinds de Omgevingswet in 2024 van kracht ging, bestaat het oude Bouwbesluit niet meer als apart document. Alle landelijke minimumeisen voor veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energieprestatie en milieubelasting staan nu in het Besluit bouwwerken leefomgeving, kortweg Bbl. Dat klinkt als een saaie naamswisseling, maar de onderliggende logica is veranderd: gemeenten krijgen meer ruimte om via hun eigen omgevingsplan extra eisen toe te voegen. Het Bbl is dus niet meer het hele verhaal, het is de ondergrens.
Sinds 1 januari 2026 is er weer een update doorgevoerd, met nieuwe regels op het gebied van toegankelijkheid, installaties en energie. Voor wie een verbouwing plant, betekent dit vooral dat je huiswerk niet stopt bij het Bbl zelf. De Rijksoverheid houdt een overzicht bij van wat er precies is gewijzigd, en dat overzicht groeit dit jaar gestaag door.
Toegankelijkheid krijgt een harde ondergrens
Een van de concreetste wijzigingen zit in de drempel bij de hoofdingang. Voor nieuwe woonfuncties geldt nu een maximale drempelhoogte van twee centimeter. Dat lijkt een detail voor rolstoelgebruikers en niet voor jou, maar de eis werkt door in de manier waarop aannemers vloerpeilen en dorpels ontwerpen bij een aanbouw of een volledige herindeling van de begane grond. Bouw je een nieuwe entree, dan reken je hier voortaan gewoon mee, net zoals je nu al rekening houdt met de hoogte van een traptrede.
Naast de drempeleis zijn er ook wijzigingen in de eisen aan sloop, stof en installaties. Die spelen vooral tijdens de uitvoering: hoe je asbestverdachte materialen aanpakt, hoe je stofoverlast beperkt richting buren, en welke ventilatie-eisen gelden zodra je een keuken of badkamer verplaatst. Het Informatiepunt Leefomgeving zet de wijzigingen per onderdeel op een rij, handig als je aannemer ernaar verwijst en je zelf wilt controleren of het klopt.
Energie-eisen verschuiven naar het voorjaar
Wie dacht dat de energie-eisen dit jaar stil zouden staan, komt bedrogen uit. Later dit jaar, eind mei, veranderen de rekenregels voor BENG, de energieprestatie-eis voor bijna energieneutrale gebouwen. Die aanpassing komt voort uit de Europese richtlijn voor energieprestatie van gebouwen en legt meer nadruk op hernieuwbare energie, slimme koppeling tussen installaties, digitalisering en opslag. Voor een grote verbouwing waarbij je toch al de installaties vernieuwt, zoals bij een warmtepomp of een nieuwe stroomaansluiting, is dit relevant: de eisen waar je op wordt getoetst, verschuiven halverwege het jaar.
Praktisch betekent dit dat je bij een grote verbouwing met je adviseur moet bespreken op welk moment de aanvraag wordt ingediend en welke rekenmethode dan geldt. Een paar weken verschil in planning kan een ander toetsingskader opleveren.
Je gemeente mag er nog een schepje bovenop doen
Het Bbl is landelijk, maar niet elke gemeente houdt zich aan het minimum. Binnen het omgevingsplan mogen gemeenten aanvullende regels stellen over bijvoorbeeld bouwhoogte, positionering op het perceel of welstand. Een uitbouw die in de ene gemeente zonder gedoe mag, kan in de buurgemeente kleiner moeten of ergens anders moeten staan. We schreven eerder al over hoe bouwregels in 2026 versoepelen, maar lang niet overal, en dat verschil tussen gemeenten wordt met deze update alleen maar zichtbaarder.
Ga je iets ombouwen wat nu al een grijs gebied is, zoals een garage die woonruimte moet worden, dan is dit hét moment om het gesprek met je gemeente vroeg te voeren. Onze uitleg over hoe vrij je eigenlijk bent bij het ombouwen van je garage laat zien hoe snel zo'n plan vastloopt als je de lokale regels overslaat.
Wat dit voor jouw verbouwing betekent
Concreet raadt dit je aan om drie dingen te doen voordat je materialen bestelt of een aannemer boekt. Check eerst het omgevingsplan van je gemeente, niet alleen het landelijke Bbl. Vraag je aannemer of adviseur expliciet of het ontwerp al is getoetst aan de versie van na 1 januari, want oude tekeningen kunnen zijn gebaseerd op de vorige regels. En als je installaties vernieuwt, plan die stap dan bewust rond de wijziging van eind mei, zodat je niet halverwege je verbouwing met een ander rekenmodel wordt geconfronteerd.
Diezelfde voorzichtigheid geldt voor wie een aanbouw plant: ook daar zijn nieuwe milieueisen van kracht die elke aanbouw raken, los van de wijzigingen die hier staan. Verbouwen in 2026 vraagt dus iets meer huiswerk vooraf dan een paar jaar geleden, maar wie dat huiswerk doet, voorkomt de vertraging en meerkosten die ontstaan als een vergunning alsnog wordt afgewezen.