Bij Izabelin, een halfuur rijden ten noordwesten van Warschau, staat een huis dat je niet meteen als huis herkent. Het is rond, telt twee verdiepingen en is bekleed met een gladde huid van houten latten. Architect Przemek Olczyk van Mobius Architekci noemt het zelf een plak boomstam. Het huis heet Circle Wood House en ligt midden in een dennenbos, op wandelafstand van het Kampinos National Park. Wie er doorheen loopt, wandelt bijna letterlijk tussen de bomen, want een deel van het bos staat gewoon binnen.
Een boomstam als bouwtekening
Olczyk ontwierp het huis niet vanuit een plattegrond, maar vanuit een beeld: een dikke plak hout, met kamers die er als kleine holtes in zijn uitgehakt. "Ik dacht aan het huis als een groot stuk boomstam. Ontwerpen door weg te nemen voelde als het uithakken van kamers en gezellige, halfprivé, glazen nissen in het hout," zei hij over het project. Het resultaat is een gebouw zonder rechte gevel. Elke kamer krijgt zijn eigen ronding, zijn eigen uitzicht op het bos.
De opdrachtgever was een kunstverzamelaar die geen gewoon huis wilde, maar iets dat aanvoelt als een galerie tussen de bomen. Dat verlangen zie je terug in de manier waarop het licht binnenvalt: nooit recht van boven, altijd via een hoek, een nis of een glazen alkoof.
Beton van binnen, hout van buiten
Onder die organische vorm zit een heel praktische constructie. De kern van het huis is gewapend beton, met een oppervlakte van 400 vierkante meter verdeeld over twee lagen. Aan de buitenkant is dat beton volledig bekleed met okoumehout, een houtsoort uit West-Afrika die bekendstaat om zijn gladde, knoestvrije panelen. Die combinatie is niet toevallig: beton geeft de ronde vorm zijn stevigheid, het hout geeft het gebouw zijn warmte en laat het opgaan in de dennenbomen eromheen.
Het is dezelfde afweging die je terugziet bij Nederlandse huizen die steeds vaker van hout worden gebouwd, alleen dan op grotere schaal en met een vorm die geen enkele aannemer standaard in zijn prijslijst heeft staan.
Die keuze voor okoumehout was ook een praktische. De houtsoort is licht van kleur, verweert gelijkmatig en heeft nauwelijks noesten, waardoor de panelen als één doorlopend oppervlak ogen in plaats van als losse planken. Voor een gevel zonder rechte lijnen is dat belangrijker dan het lijkt: elke naad die niet netjes doorloopt, valt bij een ronde vorm meteen op.
Bomen die gewoon in de woonkamer staan
Het meest opvallende onderdeel is het centrale atrium. In plaats van de bestaande dennen op het perceel te kappen, bouwde Mobius Architekci er letterlijk omheen. De bomen steken door het dak van het atrium, terwijl de ruimte eromheen volledig in glas is uitgevoerd. Zo krijg je een woonkamer die aanvoelt als een kas, met bomen die dwars door de kamer groeien in plaats van ernaast te staan.
Een sculpturale trap in een lint van hout slingert zich langs dat atrium naar de bovenverdieping, als een eigen kunstwerk binnen het huis. Het is precies het soort detail dat je verwacht bij een opdrachtgever die zijn huis als galerieruimte ziet: elk element moet iets toevoegen, niets is puur functioneel.
Waarom een rond huis lastiger bouwen is dan een vierkant
Een cirkel oogt simpel, maar is in de bouw juist de moeilijkste vorm. Rechte platen hout of gips passen niet zomaar om een ronde gevel, dus wordt bijna elk paneel op maat gezaagd. Meubels moeten worden aangepast of speciaal gemaakt, want een standaardkast past niet tegen een gebogen wand. En de fundering vraagt een andere berekening dan bij een rechthoekig volume, omdat het gewicht anders over de constructie verdeeld wordt.
Ook bij het zagen ontstaat meer verspilling: uit een rechte plaat hout haal je met een gebogen snede altijd minder bruikbaar materiaal dan met een rechte. Daarom kiezen de meeste architecten alleen voor een cirkel als de plek zelf erom vraagt, zoals hier een perceel vol dennen waar een rechthoekig volume half de bomen had moeten kosten.
Toch blijft die vorm architecten aantrekken, net als bij het Mexicaanse huis dat is vormgegeven als een schelp. Een ronde plattegrond heeft geen hoeken waar licht en zicht doodlopen, wat een gevoel van ruimte geeft dat een vierkant huis nooit helemaal evenaart.
Wat je aan dit huis kunt afkijken voor je eigen verbouwing
Je hoeft natuurlijk geen rond huis te bouwen om iets van Circle Wood House mee te nemen. Het principe achter het atrium, een glazen kern die bestaande bomen of uitzicht een plek geeft in plaats van eromheen te bouwen, werkt net zo goed bij een uitbouw of serre op een gewoon perceel. En de keuze voor één natuurlijk materiaal aan de buitenkant, in plaats van een mix van steen, hout en stucwerk, geeft ook een doorsnee verbouwing meteen een rustiger aanzien.
Het laat vooral zien dat een huis dat is afgestemd op zijn plek, zoals eerder ook al te zien was bij het Portugese huis tussen de rotsblokken, altijd interessanter oogt dan een huis dat overal had kunnen staan. Dat is een les die net zo goed geldt voor een dakkapel als voor een huis met bomen in de woonkamer.