Sinds deze week gelden er strengere milieueisen voor gebouwen in Nederland. Op 1 juli 2026 is de nieuwe MPG-norm ingegaan, de rekenmethode die bepaalt hoeveel milieubelasting een gebouw tijdens zijn hele levensduur mag veroorzaken. Voor grote nieuwbouwprojecten is dat al langer verplicht, maar de aanscherping raakt nu ook particulieren die een aanbouw, uitbouw of grote verbouwing plannen. Wie dit voorjaar nog een vergunning aanvroeg, valt mogelijk al onder de nieuwe regels zonder het te weten.
Wat er precies verandert
De MPG (milieuprestatie gebouwen) meet de milieu-impact van alle materialen die in een gebouw verwerkt zitten, van de fundering tot het dakbeschot. De uitkomst is één score: hoe lager, hoe minder belastend het gebouw is over zijn hele levensduur. Vanaf 1 juli wordt de rekenmethode vervangen door een nieuwe versie, Set A2, die negentien milieucategorieën beoordeelt in plaats van elf. Naast CO2-uitstoot tellen nu ook waterschaarste, fijnstofvorming en landgebruik mee. Voor kantoren wordt de norm 15 procent strenger, woningen krijgen een grenswaarde van 1,60 euro per vierkante meter per jaar. Doordat de nieuwe methode breder meet, vallen de uitkomsten in de praktijk vaak hoger uit, ook als de daadwerkelijke milieu-impact van een gebouw niet is veranderd. Voor een architect betekent dit dat een ontwerp dat vorig jaar nog ruim binnen de norm paste, dit jaar opnieuw doorgerekend moet worden voordat de vergunningsaanvraag de deur uit kan.
Kleine woningen krijgen juist meer ruimte
Opvallend is dat kleine woningen en aanbouwen niet zwaarder worden getroffen, maar juist een soepelere norm krijgen: gemiddeld zo'n 25 procent lager dan bij grote woningen. De gedachte erachter is simpel. Bij een compacte aanbouw of tiny house weegt elk kozijn en elke leiding zwaarder mee in de berekening dan bij een groot huis, puur omdat het vloeroppervlak kleiner is. Zonder correctie zouden juist de kleinste, vaak duurzaamste bouwprojecten in de knel komen. Wie nu zijn zolder ombouwt tot slaapkamer of een compacte serre laat plaatsen, profiteert dus van deze versoepeling.
Scholen, winkels en zorginstellingen vallen er nu ook onder
Tot nu toe golden de MPG-eisen vooral voor kantoren en woningen. Vanaf deze maand komen ook scholen, winkels, zorginstellingen en bedrijfshallen voor het eerst onder de regeling te vallen, met een norm van 1,85 euro per vierkante meter. Voor deze categorie is de eis bewust ruim gesteld, zodat bouwers en architecten eerst ervaring kunnen opdoen voordat de norm over een paar jaar verder wordt aangescherpt. Wie een praktijkruimte aan huis bouwt of een garage ombouwt tot bedrijfsruimte, doet er goed aan om bij de vergunningsaanvraag te checken onder welke categorie het project precies valt.
Waarom hout er nu beter uitkomt dan beton
De overstap naar Set A2 pakt niet voor elk materiaal hetzelfde uit. Omdat de nieuwe methode CO2-opslag en herkomst zwaarder laat meewegen, scoren biobased materialen zoals hout structureel beter dan beton of staal. Dat verklaart voor een deel waarom hout beton verdringt als materiaal voor de aanbouw: een houtskeletbouw-aanbouw haalt de nieuwe MPG-grens vaak met gemak, terwijl een gemetselde variant net over de grens kan gaan. Voor wie nu een aanbouw plant, is het dus verstandig om de constructiekeuze niet los te zien van de vergunningsaanvraag. Een architect die daar niet expliciet naar vraagt, laat mogelijk geld en tijd liggen.
Wat dit betekent voor jouw offerte
Concreet betekent de wetswijziging dat een MPG-berekening voortaan een vast onderdeel is van de omgevingsvergunning voor grotere verbouwingen. Aannemers en architecten moeten deze berekening laten meewegen bij de materiaalkeuze, en dat kan invloed hebben op de prijs. Nu bouwmaterialen dit kwartaal al duurder zijn geworden, is het goed om in de offerte expliciet te laten opnemen welke MPG-score is berekend en welke materialen die score bepalen. Zo voorkom je dat een aannemer achteraf duurdere, milieuvriendelijkere materialen doorberekent zonder dat eerst met je te bespreken.
Dit vraag je het beste vooraf aan je architect
De meeste particulieren komen pas met de MPG-eis in aanraking op het moment dat de vergunningsaanvraag al loopt, en dat is eigenlijk te laat. Vraag bij de eerste schetsen al naar de verwachte MPG-score en welke materialen daarbij passen. Voor kleinere aanbouwen is de kans groot dat je met een verstandige materiaalkeuze ruim onder de norm blijft, maar bij een grotere uitbouw of een nieuw bijgebouw loont het om dit gesprek niet over te slaan. De regels zijn net ingegaan, en niet elke aannemer heeft de nieuwe rekenmethode al onder de knie.
Handig om te weten: gemeenten toetsen de MPG-berekening bij de omgevingsvergunning, niet pas bij oplevering. Een onvolledige of foutieve berekening kan dus vertraging opleveren nog voordat er een spade de grond in gaat. Vraag je architect of aannemer expliciet om de berekening als apart document mee te sturen bij de vergunningsaanvraag, zodat je zelf kunt controleren welke materialen de score bepalen. Bij twijfel kun je de officiële toelichting van Volkshuisvesting Nederland raadplegen, die per gebouwtype precies aangeeft welke norm geldt en hoe de overgang van de oude naar de nieuwe rekenmethode in zijn werk gaat. Wie er zelf naar vraagt, voorkomt vertraging bij de vergunning en verrassingen in de eindafrekening.