Dacht je dat je voor een pergola in de tuin eerst bij de gemeente moest aankloppen? Dat hoeft volgens de rechtbank Rotterdam in veel gevallen niet. De rechter besliste eind augustus 2026 dat een pergola gewoon telt als tuinmeubilair, en dat je daarvoor meestal geen omgevingsvergunning nodig hebt. Voor wie een pergola overweegt is dat fijn nieuws, al zitten er wel haken en ogen aan.
Wat de rechter precies besliste
De zaak draaide om een pergola die zonder vergunning was neergezet. De rechtbank Rotterdam oordeelde op 31 augustus 2026 (ECLI:NL:RBROT:2026:10880) dat de pergola onder het begrip "tuinmeubilair" valt zoals dat in artikel 2.29, aanhef en onder h, van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) staat. Daarmee was er geen omgevingsvergunning nodig voor de omgevingsplanactiviteit bouwwerken.
Ook voor de bouwtechnische activiteit hoefde geen vergunning te worden aangevraagd. De rechtbank wees erop dat het gaat om een bouwwerk zonder dak dat niet hoger is dan 5 meter, en dat daarvoor op grond van artikel 2.26, eerste lid, Bbl geen vergunning geldt. Omdat voor beide onderdelen geen vergunning nodig was, concludeerde de rechtbank dat er geen overtreding had plaatsgevonden.
Waarom een pergola als tuinmeubilair telt
Het Bbl geeft zelf geen definitie van "tuinmeubilair", en dat deed de voorganger (het Bor) ook al niet. De rechtbank Rotterdam verwees daarom naar de toelichting bij het Bor, waarin een pergola als voorbeeld van tuinmeubilair wordt genoemd. Ook de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State bevestigde dat eerder, in een uitspraak van 29 januari 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:323). Het college mocht er dus van uitgaan dat de pergola onder tuinmeubilair valt, ook al staat die vast in de grond en los van het huis op het perceel.
Dat klinkt misschien gek: een pergola is nu eenmaal geen stoel die je even wegzet. Maar in de bouwregelgeving gaat het niet om verplaatsbaarheid, het gaat om de functie. Een pergola dient de tuin, net als een tuinbank of een parasol, en daarom valt hij in dezelfde categorie.
Vergunningvrij is niet overal vergunningvrij
Hier wordt het wel genuanceerd. Of je zonder vergunning mag bouwen, hangt af van twee aparte soorten regels: technische regels en ruimtelijke regels. De technische regels gaan over veiligheid en bouwkwaliteit, en daar geldt vaak: is een bouwwerk lager dan 5 meter, dan is het in de meeste gevallen vergunningvrij. De ruimtelijke regels gaan over waar en hoe je mag bouwen op je perceel: de plek in de tuin, de afmetingen, de zichtbaarheid vanaf de straat, het type dak en wat je gemeente in het omgevingsplan heeft vastgelegd. Dat laatste verschilt per gemeente, en alleen de gemeente kan daar een definitief antwoord op geven, zo meldt het Informatiepunt Leefomgeving.
Met andere woorden: de Rotterdamse uitspraak zegt iets over de technische kant en over de definitie van tuinmeubilair, maar niet automatisch dat elke pergola in elke tuin zomaar mag. Staat je pergola in de voortuin, is hij ongewoon groot, of ligt je perceel in een beschermd dorpsgezicht? Dan kan de gemeente nog steeds extra eisen stellen. Datzelfde gold al voor de regels rond een overkapping, en het is precies de reden waarom vergunningsvrij bouwen lang niet altijd echt vergunningsvrij is.
Dit speelt vaker in de tuin dan je denkt
De pergola staat niet op zichzelf. Steeds meer tuineigenaren lopen tegen dezelfde vraag aan bij andere bouwwerken: telt dit als tuinmeubilair, als bijbehorend bouwwerk, of heb ik hier wel een vergunning voor nodig? Bij een zwemvijver in de tuin speelt bijvoorbeeld een vergelijkbare discussie, net als bij schuttingen en overkappingen. De uitspraak over de pergola is daarom relevant voor meer mensen dan alleen wie net zo'n constructie heeft laten plaatsen: het laat zien hoe rechters omgaan met begrippen die in de wet zelf niet scherp zijn omschreven.
Voor gemeenten is dit ook een signaal. Een aantal gemeenten gaat er in eigen beleidsstukken van uit dat tuinmeubilair aan een hoogtegrens gebonden is, maar die grens staat niet in het Bbl zelf. Zolang dat niet wettelijk is vastgelegd, kunnen rechters dus verschillend oordelen naargelang de situatie.
Dit doe je voordat de aannemer komt
Ga je zelf een pergola plaatsen, dan loont het om eerst een paar dingen te checken in plaats van te vertrouwen op "een pergola mag toch altijd". Kijk naar de plek op je perceel: staat hij in de achtertuin, of juist aan de voorkant waar meer ruimtelijke regels gelden? Let op de hoogte en of er een dak op komt, want dat bepaalt of de technische 5-meterregel van toepassing is. En doe vooraf de Vergunningcheck in het Omgevingsloket, zoals het Informatiepunt Leefomgeving ook adviseert, zodat je niet achteraf voor een verrassing komt te staan.
De uitspraak uit Rotterdam geeft je een sterker uitgangspunt dan voorheen, maar hij vervangt geen gesprek met je gemeente. Bouw je iets groter dan een standaard tuinpergola, of twijfel je over de regels in jouw omgevingsplan, dan is een belletje naar de gemeente nog altijd de snelste manier om zeker te weten dat je straks niet alsnog met een handhavingsbrief op de deurmat zit.