Sinds woensdag 5 augustus mag je in het beheergebied van waterschap Delfland, tussen Den Haag en Rotterdam, geen water meer uit sloten en vijvers halen om je tuin te sproeien. Alle sluizen gaan dicht, de onttrekking van oppervlaktewater is verboden en overtreders riskeren een boete. Het waterschap noemt het zelf de verste maatregelen die het ooit heeft genomen. Wie dacht dat een sproeiverbod iets was voor zuidelijke landen, wordt dit jaar op andere gedachten gebracht.
Waterschappen grijpen in door aanhoudende droogte
De aanleiding is simpel: het regent al weken te weinig, terwijl de vraag naar water juist toeneemt door de hitte. Delfland sluit daarom alle sluizen in het gebied, wat naar schatting duizend liter water per seconde bespaart, en verbiedt het onttrekken van water uit sloten, beken en kanalen. Het verbod geldt niet alleen voor tuinbezitters, maar ook voor de glastuinbouw, sportvelden, golfbanen en gemeenten. Andere waterschappen in het westen en zuiden van het land volgen de situatie op de voet, en het is niet uitgesloten dat vergelijkbare maatregelen ook bij jou in de buurt komen als de droogte aanhoudt.
Belangrijk om te weten: het verbod raakt vooral het gebruik van oppervlaktewater, water uit een sloot, vijver of regenwaterbuffer die in open verbinding staat met het watersysteem. Drinkwater uit de kraan mag voorlopig nog gewoon gebruikt worden om je tuin te sproeien, al roepen drinkwaterbedrijven ook op om zuinig te zijn zodra de druk op het net toeneemt.
Wat het sproeiverbod concreet betekent voor je tuin
Voor de meeste particuliere tuinbezitters betekent dit verbod dat je geen emmers meer mag vullen bij de sloot achter je erf, en dat een pompje dat water uit de vijver naar je border trekt, tijdelijk stilligt. Heb je een regenton die alleen hemelwater opvangt van je dak, dan verandert er niets: dat is geen oppervlaktewater en valt buiten het verbod. Twijfel je of jouw waterbron onder de regeling valt, dan kun je dat navragen bij je eigen waterschap, want de grenzen verschillen per regio.
De boodschap achter het verbod is breder dan alleen een tijdelijke maatregel. Steeds meer waterschappen willen dat tuinen minder afhankelijk worden van sproeien in de zomer, en dat begint bij de manier waarop een tuin is ingericht.
Tegels eruit is dit jaar geen vrijblijvend advies meer
Toevallig loopt dit jaar ook de laatste editie van NK Tegelwippen, de jaarlijkse actie waarbij Nederlanders tegels uit hun tuin halen en vervangen door groen. In zes jaar tijd zijn er al ruim twintig miljoen tegels verwijderd, omgerekend meer dan 360 voetbalvelden aan verharding. Dit najaar, de actie loopt tot en met 31 oktober, moet de teller op 25 miljoen staan.
Dat is meer dan een leuke actie voor de statistieken. Een volledig betegelde tuin houdt geen water vast: regen spoelt meteen weg via het riool in plaats van de bodem in te trekken, waardoor de grond juist sneller uitdroogt zodra het weer wél warm wordt. Ook kunstgras ligt om die reden steeds vaker onder vuur, want het werkt in de praktijk hetzelfde als tegels: geen wortels, geen waterbuffer, en op hete dagen kan de temperatuur van kunstgras flink oplopen. Een border met vaste planten of een border met bodembedekkers doet precies het tegenovergestelde: de bodem blijft vochtig, en je hoeft minder vaak de tuinslang erbij te pakken.
Zo geef je je tuin water zonder de kraan open te draaien
Een paar aanpassingen schelen meteen in je waterverbruik, ook zonder dat je meteen je hele tuin op de schop hoeft te nemen.
- Vang regenwater op. Een regenton onder de regenpijp is de simpelste oplossing, en in sommige gemeenten krijg je er dit jaar zelfs subsidie voor.
- Water diep en zelden, niet vaak en oppervlakkig. Planten die elke dag een klein beetje water krijgen, ontwikkelen ondiepe wortels. Geef ze eens per week een flinke plens en de wortels groeien juist de diepte in, waar het langer vochtig blijft.
- Sproei in de vroege ochtend. Overdag verdampt het meeste water voordat het de bodem bereikt, en 's avonds sproeien houdt de grond te lang nat, wat schimmels aantrekt.
- Bedek de grond met mulch. Een laag bladcompost, boomschors of gemaaid gras rond je planten voorkomt dat vocht uit de bodem verdampt.
- Kies droogtebestendige planten. Lavendel, salie, siergrassen en sedum overleven een droge zomer met een fractie van het water dat een gazon nodig heeft.
Wie een border langs de erfgrens overweegt, kan ook denken aan een haag in plaats van verharding of een schutting: een groene afscheiding houdt de grond koeler en vochtiger dan hout of steen, en dat werkt door in de rest van de tuin.
Waarom dit de zomer is om je tuin voorgoed anders in te richten
Droge zomers met sproeiverboden zijn geen incident meer, ze worden een terugkerend patroon. Waterschappen grijpen steeds sneller in, en de kans is groot dat een gebied dat dit jaar nog buiten schot blijft, volgend jaar wel aan de beurt is. Een tuin die is ingericht op het vasthouden van water in plaats van het snel wegspoelen ervan, staat er dan een stuk sterker voor. Dat begint niet met een dure verbouwing, maar met een paar tegels die eruit gaan, een regenton die erbij komt, en planten die tegen een stootje kunnen. Precies het soort keuzes dat je nu maakt, bepaalt hoe je tuin er over een paar zomers bij staat wanneer de volgende droogteperiode toeslaat.